Turiżmu sostenibli – li jġorr il-kapaċita

From LitusGo
Jump to: navigation, search

1. Sfond tejoretiku

Α. Informazzjoni ġenerali

Il-Mediterran huwa wieħed mid-destinazzjonijiet turistiċi ewlenin fid-dinja fejn il-konċentrazzjoni tal-attivita turistika hi fl-erjas kostali (30% tal-wasla turistika internazzjonali (2). Din il-preferenza mill-Ewropew hija murija wkoll b’ dawn il-figuri (3): 63% għażlu lil kosta, 25% il-muntanji , 25% l-ibliet u 23% l-kampanja . [ dawn il-perżentaġi jgħoddu għal138%]

Picture 1. Tourism activity in the Mediterranean.

Fis- sena 2007, 275 miljun turist internazzjonali waslu fl-erjas kostali , [2] u skond kif hinu proġettar mill-mawriet turistiċi nazzjonali u internazzjonali , hu stmat illi dan in-numru se jiżdied minn 137 miljun għal 312 miljun turist fis-sena 2025. [4].

Diagram 1. Domestic and international tourist visits in coastal regions 1990-2025 [4].

B. Definizzjonijiet ta’ kunċetti ewlenin Żvillupp sostenibli kif spjegat fir-rapport ta’ Brundtland Il-gid kommuni taghna huwa “responsabilita tal-generazzjonijiet prezenti li jilqghu il-bzonnijiet f’manjiera li tizgura illi l-abilta tal- generazzjonijiet prezenti waqt li jilqghu il-bzonnijiet futuri ma jkunux kompromessi b’xi risorz irreversibli ta’ tkissir ” [5]. Turiżmu sostenibli huwa “ turiżmu li jimmira li jipprovdi benefiċji ekwitabli mqassma ( li jolqtu l-bzonnijiet tal-ġenerazzjonijiet tal-preżent) waqt li jnaqqsu l-impatti ambjentali negative u kulturali li hu assoċjat mal-iżvillupp tat-turizmu whilst minimising the negative environmental and cultural impacts generally associated with tourism development: i.e. t biex jgħaqqdu l-izvillupp u l-konservazzjoni ” (Wild, 1994, cited in Ponting, 2001)

Swarbrooke jissurgerixxi li hemm tlett dimensjonijiet ugwali w importanti biex isostnu turizmu sostenibli. (Swarbrooke, 1999, cited in Ponting, 2001)

  • L-ambjent , kemm naturali u dak mibni;
  • Il-hajja ekonomika tal-kommunitajiet u l-kumpaniji;
  • L-aspetti socjali tat-turizmu f’ termini tal-impatti fuq il-kulturi lokali u t-turisti u fuq il-metodi li dawn ikunu indirizzati fit-turizmu.

Definizjoni ta’ turizmu li kapaci jwassal ta’ post turistiku kif proponut minn UNWTO, huwa dan : “ Il-massimu numru ta’ nies li jistghu jzuru destinazzjoni turistika fl-istess hin , minghajr joholqu distruzzjoni fizika, ekonomika u socjo-kulturali ambjentali u li hu tnaqqis mhux accetabli fil-kwalita tas-sodisfazzjoni tat-turisti ” [3].

Huwa importanti li tiddistingwi bejn tkabbir tat-turizmu u l-izvillup tat-turizmu. Dawn iz-zewg termini huma mkejla permezz ta’ certu indikaturi (ie l-ewwel wahda hija mkejjla b’ certu numru tal-wasliet , il-ljieli , etc. u ta’ l-ahhar biz-zjieda tal- dhul lokali u tal-impjiegi, beneficji ambjentali , u li jimplika l-prezenza ta’ ppjannar tal-izvillupp skond il-kapacita li ghadu jircievi l-ambjent ). It-tkabbir tat-turizmu mhux dejjem jirrizulta fi prosperita ekonomika adekwata [3].

Matul is – snin tal- passat , it-tkabbir turistiku kien l-ghan ewlieni imma f’ dawn l-ahhar snin wara li intlahaq il-massimu , l-impatti kollha fuq ir-risorzi ambjentali u kulturali tal-erjas kostali kif ukoll it-trends socjali , ekonomici u kulturali tat-destinazzjonijiet turistici gew iccarati [3]. F’dan iz-zmien hareg trend iehor fuq zjieda tal- gharfien minn dawk li jmexxu u jinvestu fit-turizmu illi ambjent mibni sewwa fuq sisien naturali u preservati jikkontribwixxi lejn is-sostenibilta. L-aspettativi turistici u d-domanda qed jiddejvjaw minn mudell tradizjonali ta’ xemx, Bahar u r-ramel lejn prodotti aktar komplessi li jinkludu attrazzjonijiet naturali u kulturali , gastronomija ,sports , etc dawn kollha jinsabu fl-ambjent naturali distintiv u preservat tajjeb [3]. Fl-istess hin , in-nies li jghixu fid-destinazzjonijiet turistici tradizjonali qed ikunu aktar mgharrfa u koncernati fuq il-wirt naturali , storiku u naturali [8].

C. Ewropa, il-bahar tal- Mediterran u l-izvillup sostenibli

It-turizmu hu wiehed mis-setturi ekonomici b’ sahhithom fl-istati membri tal-Unjoni Ewropeja (EU). Tourism activities L-attivitajiet turistici fl-istati membri jinvolvu madwar 2 miljun negozju (l-aktar entraprizi zghar u medja). Dawn qeghdin jigenneraw sa 12% mill-GDP (dirett jew indirett), 6% tal-impjieg (dirett) u 30% tal-kummerc ta’ barra. Dawn il-figuri kollha huma mistennija jizdiedu ghax id-domanda mistennija tikber. Analizi tal-bidliet fit-turizmu gewwa l-UE matul dawn l-ahhar 20 sena urew illi n-numru tas-soddod fl-iljieli zdiedu b’xi 64% waqt li l-populazzjoni telghet biss b’ xi 6.2% (EC 2002) [8]. Ircevuti internazzjonali tat-turizmu li kienu prezentati matul dawn l-ahhar 40 sena urew trend li telghet , u li swew US$ 208 biljun fis-sena 2006 fil-pajjizi kollha mediterranja li jiraprezentaw in-nefqa medja ta’ US$ 803 ghal kull turist internazzjonali[2].

D. Kapacita li tmexxi: Fejn hu l-limitu ta’ dan it-tip ta’ zvillupp? X’ hini l-kapacita li tmexxi iz-zona kostali , i.e. kemm hawn nies u kemm tista’ tilqa’ iz-zona kostali attivita umana qabel l-ekosistema tigarraf bl-attivita kollha umana ? Bosta ekosistemi kostali fl-Ewropa u l-Mediterran ga jgarrfu: 19 % mill-ispeci maghrufa Mediterranja huma mhedda kemm lokali kif ukoll fid-dinja [2].

  • Is-sajd jidher li lahaq il-limiti tieghu. 63 % mill-hut u 60% tal-mammali mlista fil-Protokol li jikkkoncerna Erjas Protetti Specjali u Diversita Biojologika huma status mhedded , minn pressjonijiet li jizdiedu ( kostruzzjoni / jisparixxu ekosistemi bhal laguni , hmiemel tal-haxix ), erossjoni kostali, sparpiljar zejjed tar-risorzi marina u espansjoni tal-ispeci invasivi . Dawn iz-zoni huma sottomessi ghal pressjonijiet iebsa minn tniggiz tal-art , zvillupp urban , sajd , akwakultura , turizmu , estrazzjoni ta’ materjali , tniggiz tal-bahar , invasjonijiet biologici marina [2].
  • Kostruzzjoni prezenti li tiksi 40 % tal-wicc kostali [2].
  • Domanda ghall-ilma irduppjat matul dawn l-ahhar 50 sena (280km3/sena in 2007) [2].
  • Ir-Rata tal-urbanizzazzjoni fl’ 1995 kienet 62%, imbassar biex tikber ghal 72% fis- sena 2025 [2].
  • Imma l-akbar problema hija fit-tkabbir kontinwu fil-populazzjoni u fl-infrastruttura li hija urbanizzazzjoni kostali ta’ natura linjari bir-rizultat ta’ 40% mit-tul kollu tal-erja kostali li hija ga okkuppata [2].

2. Ghanijiet

Hemm ghad ta’ nuqqas ta’ tahrig , kapacita li tibni hiliet u hiliet fl-awtoritajiet lokali u l-NGOs fuq l-issue tat-turizmu sostenibli , ( finanzjari ) huma gholja , kif ukoll jekk li jiehdu d-decisjonijiet iriedu jippromwovu forom sostenibli ta’ turizmu , in-nuqqas ta’ kompetenzi , sapport tekniku u l-kapacita li tibni hija tefa’ lura ghal isforzi taghhom. Permezz ta’ din l-ghodda ta’ tahrig, workshops u sessjonijiet ta’ tahrig , LitusGo jimmira fil-kontribut biex jimla’ din il-fetha u jissaportja lil min jiehu d-decisjonijiet lokali u lil imsiehba lokali biex jizvilluppa hiliet permezz ta’ taghlim li jippromwovi turizmu sostenibli bhala l-uniku turizmu ta’ din ix-xorti li jiggarantixxi prosperita gejjiena fl-erjas kostali turistici tal- Mediterran.

3. Problemi

Il-qawwa tal- attivita turistika fis-sajf, tahbat maz-zmien li l-ilma naturali jkun l-aktar baxx disponibli [9]. Fl-aqwa tal-istaguni , id-densitajiet tal-popolazzjoni jistghu jziedu sa l-oghla livelli (2,300 persuni / Km2 fil-kosta tal- Mediterran ta’ Franza u Spanja , li hu aktar mid-doppju fix-xitwa ) [3]. Ir-relazzjoni ezistenti bejn it-turizmu u l-ambjent hija l-aqwa kwalifika bhala dependenza mutwali : mhux biss it-turizmu huwa dependenti gholi fuq il-kwalita ambjentali imma l-kwalita ambjentali huwa wkoll vulnerabli hafna ghall-izvillupp tat-turizmu.

Il- problemi/ l-impatti minn turizmu mhux sostenibli jistghu jingabru fil-qosor fit-tlett assi :

  • Impatti ambjentali bhal risorzi naturali li jitfaqqru , tniggiz tal-arja minn mezzi ta’ transportazzjoni , deterjorazzjoni tal-lenskejp, traffiku etc bhalma hu imsemmi fil-kapitlu 1 ( wiehed ) ta’ dan il-modjul .
  • Impatti Socjali, bhal mestjera tradizzjonali abbandunati , xenofobia, tfaqqir ta’ arkitettura tradizzjonali [7] u
  • Impatti ekonomici , bhal zjieda fl-inflazzjoni u l-gholi tal-hajja , holqien ta’ impjieg ta’ kwalita baxxa, stagunar fl-impjieg.

4. Kif tista’ tindirizza l-problema

L-ewwel pass lejn is-sostenibilta hija ppjannar tajjeb. Skond l- UNEP “ bhala sistema interrelata , hu ferm importanti illi l-ghanijiet tal- ippjannar tat-turizmu jwassal ghall-zvillupp integrat tal-partijiet kollha tas-sistema , kif ukoll il-fatturi tad-domanda u l-isupplixxar tal-partijiet kollha tas-sistema fejn iz-zewg fatturi tad-domanda u l-isupplixxar jkunu interrelati mal-elementi fizici u istituzzjonali [3].

It-turizmu kostali jissahhah bl-ICZM , fejn dan jilghab ir-rwol importanti biex isolvi l-konflitti u jniedi koperazzjoni fost is-setturi tal-kosta kif ukoll jghin bil-kumplimentar ta’ responsabilitajiet tal- agenti involuti fuq il-kosta [3]. Sabiex jimplimentaw azzjonijiet sostenibli l-Awtoritajiet Lokali iriedu l-kapacita u l-hiela li jkun jafu . Awtorita Lokali mharrga u infurmata sewwa jista’ jkollha rwol pozitiv u gholi fil-promozzjoni tat-turizmu sostenibli . Il-persuni ewlenin tal-Awtoritajiet Lokali u l-imsiehba lokali ghandhom jaghdu minn tahrig dedikat , li jimmira ghal akwist ta’ hiliet godda li jwassal biex jiftiehem u jkun issapportjat metodi u prattici godda .

1. Il-hila biex tibni u tohloq gharfien:
  • L-awtorita lokali ghandha torganizza kampanja biex tohloq gharfien , progetti ta’ tahrig , tahrig fuq il-lant tax-xoghol u informazzjoni ohra , kif ukoll attivitajiet edukattivi li jziedu il-livel tat-taghlim tal-imsiehba ewlenin lokali , is-socjeta lokali b’mod generali u l-kapacita tal- imsiehba lokali fuq turizmu sostenibli .
  • L-esperti lokali , il-prattikanti (inginjiera, periti, planners) u l-imsiehba (eg persuni li jahdmu fit-turizmu etc) ghandhom ikunu mharrga f’ metodi godda u f’ approcji fit-turizmu sostenibli.
2. Ippjannar tal-izvillupp turistiku ghandu jiehu att ta’ dawn l-ghanijiet , nozzjonijiet u policies :
  • biex jintegra l-ippjannar turistiku fl-ippjannar generali tal- erja [3]. Dan ghandu x’ jaqsam ma dawk centrali u lokali li jiehdu desisjonijiet u huwa importanti ghall-awtoritajiet lokali bie jirsistu ghal din l-integrazzjoni .
  • biex tmantni indefinitament ir-risorzi kulturali u naturali sabiex tlahhaq mal-bzonnijiet tal-lum u ta’ ghada [3].
  • biex tiehu bl-ahjar mod u tibbilancja l-beneficji ekonomici , ambjentali u socjali tat-turizmu bid-distribuzzjoni ekwitabli ta’ dawn il-beneficji ghas-socjeta , fejn tnaqqas fl-istess hin il-problemi possibli tat-turizmu[3].
  • li tinvolvi l-kommunita sal-massimu fil-process tal-ippjannar u tal-izvillupp u li tiehu l-aqwa mill-kontribuzzjoni taghha fuq l-zvillupp ta’ tipi ta’ turizmu li jgib vantaggi ghall-lokalitajiet [3]. Ez evita akkomodazzjoni shiha ta’ turizmu irhis f’ lukandi kbar u ippromwovi turizmu kulturali , agro u naturali.
  • investi f’turizmu ta’kwalita. (Dan mhux bilfors jimplika turizmu ta’ nefqa gholja , imma jikkoncerna l-aktar attrazzjonijiet turistici , facilitajiet u servizzi, li ghandhom valur ta’ kemm suppost , li jipprotegi ir-risorzi tat-turizmu u jigbdu kull tip ta’ turisti li jirrespettaw l-ambjent u s-socjeta lokali ) [3].
  • iddiversifika l-offerta tat-turizmu (ekoturizmu , kulturali, urban u turizmu rurali). [2].
  • biex tikkompatti stagonalita gholja u testendi l-istagun turistiku (i.e. Côte d’Azur f’ France , li jinvestu fin-negozju , u turizmu ta’ festivals u fieri [2].

L-awtoritajiet Lokali ghandhom jallokaw fondi biex jissaportjaw u jimplimentaw prattici ta’ turizmu sostenibli. Meta biss ikunu implimentati studji ta ‘ kazijiet , l-imsiehba lokali ikunu perswazi u jissapportjaw it-turizmu sostenibli.

L-awtoritajiet Lokali ghandhom jevitaw li jzommu l-istudji fil-kxaxen,jevitaw suggerimenti li mhux fabli li jitwettqu li jikkunsidraw il-lokali bhala ghedewwa tat-turizmu sostenibli : sostenibilta hija hidma ta’ team , hija bicca xoghol ta’ team u hija l-holma ta’ team. Hija s-soluzzjoni , ta’ hrug minn gheluq mejjet ta’ zvillupp ta’ turizmu konvenzjonali. Ghalhekk l-Awtoritajiet Lokali ghandhom ir-rwol li jilghabu , biex jistrutturaw ghafas ta’ strategija participarja , u jipprocedu bl-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet prattici w attivitajiet ffokati.

References

  1. Davidson, R., Maitland, R. (1997). Tourism Destinations. London, Hodder &Stoughton.
  2. UNEP/MAP-Plan Bleu, (2009). State of the Environment and Development in the Mediterranean, UNEP/MAP-Plan Bleu, Athens, 2009.
  3. UNEP/MAP, (2009). Sustainable Coastal Tourism An integrated planning and management approach, United Nations environmental programme.
  4. UNEP. MAP. Plan Bleu, (2007). Protecting and enhancing the Mediterranean coastal zone, a common good under threat., Blue Plan Notes n° 6 Information document – 4 p. (Fr – Eng).
  5. Ponting J., (2001). Managing the Mentawais: An Examination of Sustainable Tourism Management and the Surfing Tourism Industry in the Mentawai Archipelago, Indonesia.
  6. University of Technology, Sydney, available at http://www.mentawai.org/jptm.htm.
  7. Βαρβαρέσσος, Σ. (1998). Τουρισμός Έννοιες, μεγέθη, δομές, η ελληνική πραγματικότητα. Αθήνα, εκδόσεις Προπομπός.
  8. http://www.coastlearn.org/tourism/introduction.html
  9. http://assets.panda.org/downloads/medpotourismreportfinal_ofnc.pdf